শনিবাৰে সংঘটিত হোৱা এই কৰুণ ঘটনাটোৱে সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰকৃতিপ্ৰেমীসকলক মৰ্মাহত কৰি তুলিছে। অসমৰ বন্যহস্তী আৰু ৰেলৰ সংঘাটৰ এক দীঘলীয়া আৰু বিষাদগ্ৰস্ত ইতিহাস আছে, য’ত শনিবাৰে পুৱা আৰু এক ক’লা অধ্যায় সংযোজিত হ’ল।
হোজাইৰ জামুনামুখত ৰে’লৰ খুন্দাত ৭টা হাতীৰ মৃত্যু: এক শোকাৱহ বিৱৰণ
২০ ডিচেম্বৰ, শনিবাৰে পুৱতি নিশা প্ৰায় ১:৩০ বজাত হোজাই জিলাৰ জামুনামুখ আৰক্ষী থানাৰ অন্তৰ্গত এক নিৰ্দিষ্ট ৰে’লপথত এই বিভীষিকাময় দুৰ্ঘটনাটো সংঘটিত হয়। ছাইৰাং-নতুন দিল্লী ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ (Sairang-New Delhi Rajdhani Express) তীব্ৰ গতিত গৈ থকা অৱস্থাত ৰে’লপথ অতিক্ৰম কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা এটা বনৰীয়া হাতীৰ জাকৰ সৈতে মুখামুখি সংঘৰ্ষ হয়।
ঘটনাৰ বিৱৰণ:
প্ৰত্যক্ষদৰ্শী আৰু বন বিভাগৰ সূত্ৰৰ মতে, হাতীৰ জাকটোৱে খাদ্যৰ সন্ধানত কাষৰীয়া বনাঞ্চলৰ পৰা ওলাই আহি ৰে’লপথটো পাৰ হ’বলৈ ধৰিছিল। সেই সময়তে তীব্ৰবেগী ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছখনে হাতীৰ জাকটোক খুন্দা মাৰে। সংঘৰ্ষটো ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে থিতাতে সাতটা পূৰ্ণবয়স্ক হাতীৰ মৃত্যু হয়। মৃত হাতীকেইটাৰ দেহ ৰে’লপথৰ কাষত সিঁচৰিত হৈ পৰে, যাৰ দৃশ্য আছিল অত্যন্ত হৃদয়বিদাৰক।
এই দুৰ্ঘটনাত এটা হাতীৰ পোৱালি গুৰুতৰভাৱে আহত হয়। পোৱালিটোৰ অৱস্থা সংকটজনক বুলি জানিব পৰা গৈছে আৰু বৰ্তমান পশু চিকিৎসকৰ এটা দলে তাক নিৰন্তৰ নিৰীক্ষণ কৰি চিকিৎসা প্ৰদান কৰি আছে। ৰে’লখনৰ ইঞ্জিনটোৰো যথেষ্ট ক্ষতিসাধন হয়, যাৰ ফলত সেই পথত ৰে’ল চলাচল কেইবাঘণ্টা ধৰি ব্যাহত হৈ পৰে।
স্থানীয় ৰাইজ আৰু বিভাগীয় তৎপৰতা:
পুৱা পোহৰ হোৱাৰ লগে লগে স্থানীয় ৰাইজ দুৰ্ঘটনাস্থলীত উপস্থিত হয়। বন বিভাগ আৰু আৰক্ষীক খবৰ দিয়াৰ পিছত উদ্ধাৰ অভিযান আৰম্ভ কৰা হয়। স্থানীয় ৰাইজে মৃত হাতীকেইটাৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই পূজা-অৰ্চনা কৰাও পৰিলক্ষিত হয়, কাৰণ অসমৰ সমাজ জীৱনত হাতীক 'গণেশ' দেৱতাৰ ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
বন বিভাগে হাতীকেইটাৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰিছে আৰু গধুৰ যন্ত্ৰপাতিৰ (JCB) সহায়ত সিঁচৰিত হৈ থকা মৃতদেহবোৰ আঁতৰাই সৎকাৰৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। ৰে’ল বিভাগে জানিবলৈ দিছে যে কুৱঁলীৰ বাবে দৃশ্যমানতা কম থকাৰ ফলত চালকজনে দূৰৈৰ পৰা হাতীৰ জাকটোক দেখা পোৱা নাছিল।
হাতী-ৰে’লৰ সংঘাট কেনেকৈ ৰোধ কৰিব পাৰি?
হাতী আৰু ৰে’লৰ এই মৰ্মান্তিক সংঘাট ৰোধ কৰিবলৈ হ’লে ৰে’ল বিভাগ আৰু বন বিভাগৰ মাজত অধিক সমন্বয়ৰ প্ৰয়োজন। প্ৰথমতে, হাতী চলাচল কৰা 'এলিফেণ্ট কৰিডৰ' সমূহ চিনাক্ত কৰি সেই নিৰ্দিষ্ট এলেকাত ৰে’লৰ গতিবেগ সীমিত (ঘণ্টাত ৩০-৪০ কি.মি.) কৰিব লাগে। দ্বিতীয়তে, ৰে’লপথত 'AI-আধাৰিত চেঞ্চৰ' আৰু চিচিটিভি কেমেৰা স্থাপন কৰিব লাগে যাতে হাতীৰ উপস্থিতিৰ আগতীয়া সংকেত চালকক দিব পৰা যায়। তদুপৰি, হাতী খেদাবলৈ ৰে’লপথৰ কাষত 'মৌ-মাখিৰ শব্দ' কৰা যন্ত্ৰ (Plan Bee) ব্যৱহাৰ কৰা আৰু ৰে’লপথৰ কাষৰ ঝোপঝাৰবোৰ চাফা কৰি ৰখা অত্যন্ত জৰুৰী যাতে চালকৰ দৃষ্টি স্বচ্ছ হয়।
পৰিস্থিতিৰ গভীৰতা আৰু প্ৰশাসনিক প্ৰত্যাহ্বান
অসমৰ বনাঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা ৰে’লপথসমূহ বৰ্তমান বন্যপ্ৰাণীৰ বাবে মৃত্যুৰ ফান্দত পৰিণত হৈছে। জামুনামুখৰ এই ঘটনাই পুনৰ প্ৰমাণ কৰিলে যে আধুনিক প্ৰযুক্তি আৰু দ্ৰুত পৰিবহণৰ দৌৰত আমি আমাৰ প্ৰকৃতি আৰু বন্যপ্ৰাণীক সুৰক্ষা দিবলৈ ব্যৰ্থ হৈছোঁ। ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছৰ দৰে দ্ৰুতবেগী ৰে’লসমূহ যেতিয়া বনাঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হয়, তেতিয়া ইয়াৰ শব্দ আৰু তীব্ৰ পোহৰে হাতীৰ দৰে শান্তিপ্ৰিয় প্ৰাণীক আতংকিত কৰি তোলে। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, হাতীৰ জাকটোৱে হয়তো আতংকিত হৈয়েই দিক্বিদিক হেৰুৱাই ৰে’লপথটো পাৰ হ’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
আহত হাতী পোৱালিটোৰ স্থিতি:
গুৰুতৰভাৱে আহত হোৱা হাতী পোৱালিটোৰ বাবে সমগ্ৰ ৰাজ্যবাসীয়ে প্ৰাৰ্থনা জনাইছে। বন বিভাগৰ সূত্ৰই জনোৱা মতে, পোৱালিটোৰ কঁকালৰ হাড়ত গুৰুতৰ আঘাত লাগিছে, যাৰ ফলত তাৰ খোজ কঢ়াৰ ক্ষমতা প্ৰায় হেৰাই গৈছে। কাজিৰঙা বা মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ বিশেষজ্ঞ চিকিৎসকক আনি তাৰ চিকিৎসা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। মাতৃ আৰু জাকৰ বাকী সদস্যসকলক হেৰুৱাই পোৱালিটো বৰ্তমান মানসিকভাৱেও ভাঙি পৰিছে, যিটো বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত এক অতিশয় বেদনাদায়ক দিশ।
সামাজিক প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু ভৱিষ্যতৰ শংকা:
এই ঘটনাই সমগ্ৰ হোজাই জিলাতে এক বিষাদময় পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছে। স্থানীয় লোকসকলে অভিযোগ কৰিছে যে ৰে’ল বিভাগে হাতী চলাচল কৰা অঞ্চলসমূহত যি সতৰ্কতামূলক সংকেত ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, সেয়া সঠিকভাৱে পালন কৰা হোৱা নাছিল। যদিহে বন্যপ্ৰাণী কৰিডৰত ৰে’লৰ গতিবেগ নিয়ন্ত্ৰণৰ নিয়মসমূহ কঠোৰভাবে বলবৎ কৰা নহয়, তেন্তে অনাগত দিনত অসমৰ পৰা হাতীৰ সংখ্যা দ্ৰুতহাৰত হ্ৰাস পাব।
লগতে পঢ়ক : বাংলাদেশত সংখ্যালঘু হিন্দুৰ ওপৰত নিৰ্যাতন: এক চমু আলোকপাত
প্ৰকৃতিপ্ৰেমী সংগঠনসমূহে চৰকাৰক দাবী জনাইছে যে কেৱল তদন্ত সমিতিয়েই নহয়, বৰঞ্চ স্থায়ী সমাধান হিচাপে ৰে’লপথৰ ওপৰেৰে বা তলেৰে হাতী পাৰ হ’ব পৰাকৈ 'আণ্ডাৰপাছ' বা 'ওভাৰপাছ' নিৰ্মাণ কৰিব লাগে। এই সাতটা হাতীৰ মৃত্যু কেৱল এটা সংখ্যা নহয়, ই আমাৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে এক অপূৰণীয় ক্ষতি।
চৰকাৰে এই শোকাবহ ঘটনাৰ পাছত অত্যন্ত গাম্ভীৰ্যৰে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে। অসমৰ বন মন্ত্ৰীয়ে দুৰ্ঘটনাস্থলী পৰিদৰ্শন কৰি ঘোষণা কৰিছে যে ৰে’ল বিভাগ আৰু বন বিভাগৰ মাজত সমন্বয় বৃদ্ধিৰ বাবে এতিয়াৰে পৰা ২৪ ঘণ্টাই সক্ৰিয় হৈ থকা এটা 'যুটীয়া নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ' (Joint Control Room) স্থাপন কৰা হ’ব। ইয়াৰ জৰিয়তে ট্ৰেকৰ কাষত হাতীৰ উপস্থিতি ধৰা পৰাৰ লগে লগে ৰে’ল চালকক তাৎক্ষণিকভাৱে অৱগত কৰা হ’ব।
তদুপৰি, চৰকাৰে হোজাই আৰু লংকাৰ দৰে সংবেদনশীল অঞ্চলৰ মাজেৰে যোৱা ৰে’লপথৰ ওপৰত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) চালিত 'ইণ্ট্ৰুজন ডিটেকচন চিষ্টেম' (IDS) স্থাপন কৰাৰ কাম দ্ৰুততৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে। এই প্ৰযুক্তিয়ে হাতীৰ খোজৰ কম্পন অনুসৰি আগতীয়াকৈ সংকেত প্ৰেৰণ কৰিব পাৰিব। চৰকাৰে লগতে স্পষ্ট কৰি দিছে যে যদিহে ৰে’লৰ গতিবেগ নিৰ্ধাৰিত সীমাতকৈ অধিক পোৱা যায়, তেন্তে চালক আৰু সংশ্লিষ্ট বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ আইনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হ’ব। মৃত হাতীকেইটাৰ প্ৰতি সন্মান জনাই সেই স্থানত এটা স্মাৰক নিৰ্মাণ কৰাৰ কথাও চৰকাৰে চিন্তা-চৰ্চা কৰিছে।